Jak przekazał gdański magistrat powracają prace nad utworzeniem Parku Kulturowego na terenie Głównego Miasta. Celem działań jest ochrona zabytkowego centrum, wypracowanie spójnych zasad i uporządkowanie przestrzeni publicznej. Podczas majowej sesji Rady Miasta pod głosowanie trafi uchwała intencyjna, rozpoczynająca proces, który ma przebiegać w dialogu z mieszkańcami, przedsiębiorcami i wszystkimi użytkownikami tej wyjątkowej części miasta. 

ark Kulturowy to szczególna forma ochrony dziedzictwa kulturowego, przewidziana w art. 16 i 17 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Umożliwia kompleksowe zarządzanie przestrzenią miejską i zachowanie jej historycznego charakteru poprzez lokalne regulacje dotyczące m.in. dopuszczalnych form działalności, sposobów użytkowania przestrzeni, sytuowania elementów małej architektury i prowadzenia handlu.

Wypracowanie jasnych zasad i przyjęcie uchwały pozwoli skuteczniej dbać o zabytkowe centrum miasta. Powstaną narzędzia, dzięki którym będzie można przeciwdziałać takim zjawiskom jak nielegalny handel, oświetlenie czy hałaśliwe formy rozrywki w nieodpowiednich miejscach.

- Wracamy dziś do pomysłu utworzenia Parku Kulturowego – idei, którą poruszaliśmy już kilka lat temu. Powody wstrzymania prac w tym zakresie były różne: to m.in. intensywne remonty w centrum, ale również liczne uwagi ze strony przedsiębiorców. Dziś, bogatsi o doświadczenia i wizyty studyjne w Krakowie, Wrocławiu czy Poznaniu, lepiej rozumiemy, co w praktyce zadziała. Uchwała pomoże uporządkować kwestie estetyki oraz umożliwi wprowadzenie jednolitych zasad także na terenach prywatnych. Kolejnym dużym wyzwaniem, wskazywanym przez mieszkańców i osoby poruszające się pieszo lub rowerami, jest kwestia funkcjonowania meleksów: zarówno tras przejazdu, jak i ich stanu technicznego oraz bezpieczeństwa. – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. - Na najbliższej sesji Rady Miasta, planowanej na koniec maja, przedstawię uchwałę inicjującą prace nad Parkiem Kulturowym. Planujemy, że przez około rok będziemy wypracowywać rozwiązania – w dialogu z mieszkańcami, przedsiębiorcami, wszystkimi, którzy żyją i działają w Głównym Mieście. Serdecznie zapraszam do udziału w tym procesie.

Powrót do prac na uchwałą

Prace nad uchwałą o Parku Kulturowym były już prowadzone, jednak zostały wstrzymane w 2023 roku. Powodem zawieszenia prac były trudna sytuacja gospodarcza, skutki pandemii, rosnące koszty energii i pracy, a także remont Długiego Pobrzeża. Dziś sytuacja uległa zmianie. Gospodarka się ustabilizowała, zakończyły się ważne inwestycje, a mieszkańcy coraz wyraźniej wskazują na potrzebę uporządkowania przestrzeni publicznej. To dobry moment, by wrócić do tematu i dopełniać działania rozpoczęte uchwałami krajobrazową, antyalkoholową i antyhałasową. Park Kulturowy to nie zakazy, lecz dbałość o wspólną przestrzeń i codzienny komfort życia.

- Decyzja sprzed kilku lat o wstrzymaniu prac nad uchwałą dot. Parku Kulturowego mogła budzić niezadowolenie, szczególnie wśród mieszkańców Głównego Miasta. Z dzisiejszej perspektywy widzimy jednak, że dała nam ona szansę na powrót do tematu z większym doświadczeniem i lepszym przygotowaniem. W tamtym czasie najwięcej uwag pochodziło ze środowiska przedsiębiorców. Dziś zarówno oni, jak i mieszkańcy, będą jednymi z najważniejszych uczestników procesu konsultacyjnego. Mamy za sobą wizyty studyjne w miastach, gdzie funkcjonują podobne uchwały – ich doświadczenia są dla nas cennym źródłem inspiracji. Musimy pamiętać, że to działanie ma być skutecznym narzędziem do utrzymania ładu i porządku w historycznym centrum Gdańska. To ,,salon miasta", o który zabiegają zarówno mieszkańcy, jak i turyści oraz przedsiębiorcy. Kluczowe będzie wyważenie potrzeb wszystkich tych grup. – mówiła Kamila Błaszczyk, radna Miasta Gdańska. - Musimy zadbać o komfort życia mieszkańców, zapewnić warunki do prowadzenia działalności gospodarczej, a jednocześnie stworzyć przyjazną przestrzeń dla odwiedzających nas turystów. Park Kulturowy to jedno z wielu działań podejmowanych na terenie Starego i Głównego Miasta. Wszystko po to, by w tej przestrzeni można było nie tylko mieszkać komfortowo, ale również przyjemnie spędzać czas i z dumą polecać Gdańsk innym.

W praktyce oznacza to narzędzie pozwalające miastu na bardziej skuteczną ochronę krajobrazu kulturowego i eliminację zjawisk, które zagrażają spójności i estetyce przestrzeni publicznej. Park Kulturowy nie tylko wspiera ochronę zabytków, ale także służy poprawie jakości życia mieszkańców i komfortu osób odwiedzających Główne Miasto.

- Uchwała o Parku Kulturowym jest przez mieszkańców bardzo wyczekiwana – daje szansę na realne ograniczenie uciążliwości, takich jak hałas czy nielegalny handel. Od początku kadencji radni – zwłaszcza ze Śródmieścia – uczestniczą w spotkaniach z mieszkańcami, funkcjonariuszami policji i straży miejskiej oraz radami dzielnic. Mieszkańcy wskazują m.in. na konieczność rozwiązania problemu osób, które mimo kar i mandatów nadal zakłócają spokój. Chcemy również zadbać o równość konkurencji: uczciwie działający przedsiębiorcy nie powinni rywalizować z nielegalnymi punktami handlowymi i przypadkowymi formami sprzedaży ulicznej. Planujemy także uregulowanie zasad działania firm świadczących usługi przewozu meleksami: zarówno w kontekście trasy i czasu przejazdów, jak i standardów bezpieczeństwa oraz estetyki – mówiła Jolanta Banach, radna Miasta Gdańska. - Satysfakcja z uchwały będzie możliwa tylko wtedy, gdy znajdziemy kompromis. Dlatego apelujemy do mieszkańców, przedsiębiorców i wszystkich podmiotów działających w obrębie Głównego Miasta – weźcie udział w tym procesie partycypacyjnym. Chcę jeszcze zaznaczyć: bez rozwiązań ustawowych nie zrealizujemy wielu oczekiwań mieszkańców, zwłaszcza tych dotyczących ograniczenia najmu krótkoterminowego.

- Park Kulturowy nie rozwiąże wszystkich trudności, m.in. takich jak chociażby problem najmu krótkoterminowego. Obecnie brakuje przepisów, które pozwalałyby skutecznie regulować te kwestie – dodała prezydent Aleksandra Dulkiewicz. - Jako Miasto Gdańsk aktywnie uczestniczymy w działaniach Unii Metropolii Polskich i współpracujemy z Ministerstwem Sportu i Turystyki nad projektami legislacyjnymi dotyczącymi tego zagadnienia.

Głos mieszkańców i przedsiębiorców jest kluczowy

Kluczowym elementem utworzenia Parku Kulturowego jest możliwie jak najszerszy udział mieszkańców i lokalnych przedsiębiorców. Planowana jest kampania informacyjna, a do mieszkańców Śródmieścia trafi list od prezydent Gdańska z zaproszeniem do udziału w konsultacjach.

- Poprzednia propozycja uchwały była zbyt rozbudowana i nieczytelna. Zależy nam na tym, aby nowy projekt był konkretny, zwięzły i jasno przedstawiał zasady porządkowania tego terenu. W pełni to popieram – zależy mi na tym, aby uporządkować przestrzeń taką jak teren dawnego LOT-u, która dziś nie przystaje do charakteru centrum miasta. Wierzę, że ten projekt pozwoli znaleźć rozsądny kompromis między interesami mieszkańców i przedsiębiorców - mówił Piotr Dzik, radny Miasta Gdańska.

Park Kulturowy nie ma ograniczać działalności gospodarczej, lecz uporządkować zasady, dzięki którym wszyscy będą mogli działać w równych warunkach i z większą przewidywalnością Reprezentacyjne przestrzenie jak Długi Targ powinny być wolne od przypadkowych atrakcji i tandetnych pamiątek.

-Cieszę się, że wracamy do tematu utworzenia Parku Kulturowego – to ważna i długo wyczekiwana zmiana. Uchwała wpisuje się w szerszy pakiet działań miasta na rzecz poprawy jakości życia – m.in. uchwałę alkoholową, antyhałasową czy podwyżki wynagrodzeń w sferze budżetowej, także dla straży miejskiej. Ta służba również intensywnie przygotowuje się do reorganizacji, wzmacniamy też współpracę z policją w sezonie letnim. Wierzę, że dzięki uchwale o parku kulturowym zyskamy nowe narzędzia do skuteczniejszego dbania o estetykę, bezpieczeństwo i porządek w Śródmieściu. To odpowiedź na liczne głosy mieszkańców, którzy zgłaszali problemy związane m.in. z hałasem czy uciążliwym sąsiedztwem lokali rozrywkowych - powiedział Karol Ważny, radny Miasta Gdańska.

Park Kulturowy to także narzędzie dialogu społecznego i budowania świadomości obywatelskiej. Dzięki wspólnie wypracowanym zasadom możemy uporządkować przestrzeń, ograniczyć hałas i nielegalny handel, a także stworzyć lepsze warunki do życia i wypoczynku w centrum miasta.

Nowe podejście i zespół ekspertów

Za prowadzenie projektu odpowiada Biuro ds. Rad Dzielnic i Współpracy z Mieszkańcami oraz Menadżer Śródmieścia – Michał Kaczmarek. Powołany zostanie również interdyscyplinarny zespół roboczy, w którego skład wejdą przedstawiciele Rady Miasta, Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni, Gdańskich Nieruchomości, Biura Rozwoju Gdańska, Straży Miejskiej, Biura Architekta Miasta oraz innych komórek Urzędu Miejskiego.

-Główne Miasto to serce Gdańska – miejsce szczególne nie tylko ze względu na swoją historię, ale przede wszystkim ze względu na intensywność życia, jakie się tu toczy. Park Kulturowy ma zadbać o to, by ta przestrzeń była uporządkowana, zadbana i funkcjonowała według jasnych, równych zasad dla wszystkich użytkowników – mieszkańców, turystów i przedsiębiorców. Proponowane granice obejmują obszar Głównego Miasta, część Wyspy Spichrzów oraz rejon Szafarni i Ołowianki. Wyłączone zostały ulice tranzytowe, takie jak Wały Jagiellońskie czy Podwale Przedmiejskie, oraz fragment Ołowianki z przepompownią. Park kulturowy to nie tylko narzędzie ochrony zabytków, ale także sposób na uporządkowanie przestrzeni – od regulacji działalności meleksów, po przeciwdziałanie nielegalnemu handlowi. Kluczowe znaczenie będzie miał tu dialog – dlatego już dziś zapraszam do udziału w procesie partycypacyjnym, który rozpoczynamy po wakacjach. Pierwsze wydarzenie – spacer badawczy – odbędzie się 10 września, a kolejne spotkania zaplanowaliśmy na jesień – powiedział Michał Kaczmarek, menadżer Śródmieścia.

Harmonogram działań

Prace nad Parkiem Kulturowym podzielone zostały na kilka etapów. Po wakacjach ruszy proces partycypacyjny:

10 września 2025 - Spacer badawczy – "Główne Miasto w praktyce: Co działa, a co wymaga zmiany?

• Spacer z przewodnikiem-ekspertem.
• Dyskusja na temat zasadności regulacji w konkretnych miejscach.

Trzy spotkania z mieszkańcami i zainteresowanymi podmiotami:
 

• 24 września 2025 - Estetyka Śródmieścia – jak chronić historyczny charakter przestrzeni?
  • Przedproża, bramy wodne – jak chronić ich historyczny charakter
    i ograniczyć ich niewłaściwe użytkowanie?
  • Graffiti – jak skuteczniej walczyć ze zjawiskiem.
  • Handel masowymi pamiątkami – jak regulować sprzedaż produktów, by promować lokalne rzemiosło i uniknąć zalewu niskiej jakości towarów?

• 8 października 2025 - Przestrzeń publiczna – muzycy, meleksy i nielegalny handel
   
  • Muzyka uliczna – jak wyznaczyć strefy, godziny i zasady dla artystów, by nie zakłócali życia mieszkańców?
  • Meleksy i turystyka transportowa – czy i gdzie powinny poruszać się pojazdy turystyczne? Jakie standardy powinny spełniać?
  • Nielegalny handel – jak skutecznie egzekwować przepisy, by ograniczyć działalność osób sprzedających towary bez zezwoleń?
     
• 22 października 2025 - Jak znaleźć równowagę? Przedsiębiorcy wobec regulacji Parku Kulturowego
• • Ogródki gastronomiczne – jakie standardy estetyczne i funkcjonalne powinny obowiązywać?
  • Światło i iluminacja – jak regulować oświetlenie, by nie zakłócało harmonii architektonicznej i komfortu mieszkańców?
  • Hałas – meleksy, muzycy, działalność na łodziach, ogródki gastronomiczne.

Kolejne kroki

W listopadzie 2025 roku zaprezentowane zostaną wnioski ze spotkań z mieszkańcami. To ważny moment, który pokaże, jak różne grupy interesariuszy widzą kształt przyszłej uchwały. Następnie, w oparciu o te wnioski, powstanie projekt uchwały o Parku Kulturowym. Ze względu na złożoność tematu, potrzebę analizy skutków i zapewnienie zgodności z obowiązującymi przepisami, projekt uchwały planowany jest do przedstawienia w pierwszej połowie 2026 roku.

To nie jest szybki proces – ale musi być dobrze przemyślany i przeprowadzony w uczciwym dialogu. Tylko wtedy uchwała będzie miała realną szansę stać się skutecznym narzędziem porządkującym przestrzeń Głównego Miasta

Trwają też prace dotyczące przygotowania materiałów pomocniczych dla mieszkańców i przedsiębiorców – w tym poradników nt. estetyki, działalności usługowej czy reklamy. Równolegle powstanie zespół ds. egzekwowania przepisów Parku Kulturowego. W planach są także spotkania z Radą Dzielnicy oraz kampania informacyjna z wykorzystaniem lokalnych mediów, plakatów, ulotek i karty mieszkańca.

Istotnym aspektem funkcjonowania Parku Kulturowego Główne Miasto będzie również jego rola edukacyjna. Park ma służyć kształtowaniu świadomości kulturowej i estetycznej, promowaniu dobrych praktyk w zakresie zarządzania przestrzenią historyczną oraz budowaniu odpowiedzialnych postaw wśród mieszkańców, przedsiębiorców, artystów i turystów.

 

Źródło/fot. gdansk.pl Grzegorz Mehring